شاخص بافت و نسبت شیلر چیست؟ کاربرد و محدودیت در بورس ایران
«بورس گران است یا ارزان؟» این سؤال معمولاً پس از یک رشد شدید یا افت طولانی بازار دوباره مطرح میشود. عدهای به شاخص بافت استناد میکنند، گروهی نسبت شیلر را معیار قرار میدهند و بعضی هم با دیدن یک عدد، نتیجه میگیرند زمان خرید یا خروج از بورس رسیده است.
اما آیا میتوان وضعیت هزاران شرکت و آینده بازار سهام را در یک نسبت خلاصه کرد؟
شاخص بافت و نسبت شیلر، ابزارهایی برای ارزیابی سطح ارزشگذاری بازار هستند؛ نه دستگاه تشخیص قطعی حباب و نه سیگنال دقیق خرید و فروش سهام.
این دو معیار میتوانند انتظارات ما را واقعبینانهتر کنند، اما زمانی مفیدترند که در کنار نرخ بهره، کیفیت سود شرکتها، شرایط اقتصادی و تحلیل بنیادی استفاده شوند. در بورس ایران، توجه به تورم، تغییرات نرخ ارز، ساختار صنایع و کیفیت دادهها نیز ضروری است.
در ادامه، فرمول و کاربرد این دو نسبت را با مثال بررسی میکنیم و توضیح میدهیم چرا یک عدد بهتنهایی برای تصمیم سرمایهگذاری کافی نیست.
شاخص بافت چیست؟
شاخص بافت یا Buffett Indicator، نسبت ارزش کل بازار سهام به تولید ناخالص داخلی اسمی یک کشور است.
این معیار میپرسد: ارزش سهام شرکتهای حاضر در بازار، در مقایسه با اندازه اقتصاد چقدر است؟
فرمول شاخص بافت
شاخص بافت = ارزش کل بازار سهام ÷ تولید ناخالص داخلی اسمی × ۱۰۰
در این محاسبه:
- ارزش بازار سهام از مجموع ارزش بازار شرکتهای مشمول به دست میآید.
- تولید ناخالص داخلی اسمی یا GDP اسمی، ارزش پولی تولید کالاها و خدمات نهایی داخل کشور در یک دوره مشخص، معمولاً یک سال، است.
صورت و مخرج باید از نظر واحد پول سازگار باشند. همچنین، باید روشن باشد که ارزش کدام بازارها و شرکتها در صورت کسر قرار گرفته و GDP مربوط به چه دورهای است.
مثال ساده محاسبه شاخص بافت
فرض کنید در یک اقتصاد فرضی:
- ارزش کل بازار سهام: ۱۲ هزار میلیارد واحد پول؛
- تولید ناخالص داخلی اسمی سالانه: ۲۰ هزار میلیارد واحد پول.
در این صورت:
شاخص بافت = ۱۲ ÷ ۲۰ × ۱۰۰ = ۶۰ درصد
این عدد میگوید ارزش بازار سهام برابر با ۶۰ درصد تولید ناخالص داخلی سالانه آن اقتصاد است.
اما ۶۰ درصد، بهخودیخود به معنی ارزانبودن بورس نیست. برای تفسیر آن باید ساختار اقتصاد، سهم شرکتهای بورسی از فعالیت اقتصادی و سابقه تاریخی همین نسبت را بررسی کرد.
شاخص بافت بالا یا پایین چه معنایی دارد؟
افزایش شاخص بافت میتواند نشان دهد قیمت سهام نسبت به اندازه اقتصاد سریعتر رشد کرده است. بااینحال، دلایل دیگری نیز ممکن است در کار باشند:
- ورود شرکتهای بزرگ جدید به بورس؛
- افزایش سهم بازار سرمایه در اقتصاد؛
- رشد فعالیت خارجی شرکتهای بورسی؛
- تغییر ترکیب صنایع بازار؛
- افزایش انتظارات درباره سودآوری آینده.
کاهش این نسبت نیز میتواند ناشی از افت قیمت سهام، رشد GDP اسمی یا ترکیبی از عوامل مختلف باشد.
بنابراین:
شاخص بافت بالا، دعوت به بررسی دقیقتر است؛ نه اثبات قطعی حباب. شاخص بافت پایین نیز تضمینکننده ارزندگی نیست.
آیا برای شاخص بافت یک محدوده استاندارد جهانی وجود دارد؟
گاهی در مطالب آموزشی، مرزهایی ثابت برای «ارزان»، «منصفانه» و «گران» معرفی میشود. مشکل زمانی ایجاد میشود که این مرزها بدون توجه به کشور، دوره تاریخی و روش محاسبه استفاده شوند.
بازاری که بخش بزرگی از شرکتهای اقتصادی آن بورسی هستند، لزوماً با بازاری که بسیاری از بنگاههای بزرگش خارج از بورس فعالیت میکنند، قابلمقایسه نیست.
مقایسه تاریخیِ یک بازار با دادههای همگن، معمولاً از مقایسه مکانیکی آن با یک آستانه خارجی معنادارتر است.
چرا شاخص بافت برای تحلیل بورس ایران به احتیاط بیشتری نیاز دارد؟
۱. همه اقتصاد ایران در بورس حضور ندارد
تولید ناخالص داخلی، فعالیت بخش بزرگی از اقتصاد را پوشش میدهد؛ اما ارزش بازار سهام فقط به شرکتهای داخل دامنه محاسبه مربوط است.
اگر سهم بزرگی از فعالیت اقتصادی خارج از بازار سهام باشد، پایینبودن نسبت ارزش بازار به GDP الزاماً نشاندهنده ارزانبودن سهام نیست.
۲. تورم میتواند مقایسه زمانی را دشوار کند
ارزش بازار، یک متغیر مربوط به یک مقطع زمانی است؛ اما GDP، جریان تولید طی یک دوره است.
در شرایط تورمی، مقایسه ارزش بازار امروز با GDP سالی که سطح قیمتهای پایینتری داشته، ممکن است نتیجه را منحرف کند. استفاده از آخرین داده در دسترس نیز بدون بررسی زمان انتشار و دوره پوشش آن کافی نیست.
در محاسبه شاخص بافت باید از GDP اسمی استفاده کرد؛ نه اینکه ارزش بازار جاری را مستقیماً بر GDP به قیمت ثابت تقسیم کنیم.
۳. تبدیل ارزی ناسازگار، نسبت را مخدوش میکند
اگر ارزش بازار با یک نرخ ارز و GDP با نرخ دیگری به دلار تبدیل شود، خروجی قابلاتکا نخواهد بود.
برای محاسبه داخلی، استفاده از واحد پول یکسان این مشکل خاص را کاهش میدهد؛ هرچند مسائل مربوط به زمانبندی و دامنه دادهها همچنان باقی میماند.
۴. ساختار هلدینگها میتواند تفسیر را پیچیده کند
اگر هم یک هلدینگ و هم شرکتهای زیرمجموعه آن بورسی باشند، جمع ارزش بازار آنها ممکن است شامل ارزشهای اقتصادی همپوشان باشد.
این موضوع لزوماً به معنی اشتباهبودن جمع ارزش بازار طبق تعریف متداول نیست، اما مقایسه آن با تولید اقتصاد را نیازمند احتیاط بیشتری میکند.
۵. ترکیب صنایع اهمیت دارد
بازاری با وزن بالای شرکتهای کالایی، صادراتی یا داراییمحور، الزاماً با بازاری متشکل از شرکتهای فناوری و خدماتی رفتار مشابهی ندارد.
تفاوت در رشد، سودآوری، نیاز به سرمایهگذاری و ریسک صنایع میتواند سطح نسبتها را تغییر دهد.
نسبت شیلر چیست؟
نسبت شیلر یا CAPE، قیمت سهام یا سطح شاخص قیمت را با میانگین سود واقعیِ تعدیلشده بابت تورم در ۱۰ سال گذشته مقایسه میکند.
CAPE مخفف عبارت «نسبت قیمت به سود تعدیلشده چرخهای» است. این معیار با نام Shiller P/E نیز شناخته میشود.
هدف آن کاهش اثر نوسانهای موقت سود است. سود شرکتها ممکن است در دوره رونق جهش کند و در دوره رکود بهشدت کاهش یابد. استفاده از سود یک سال، گاهی تصویری غیرعادی از ارزندگی میسازد.
فرمول نسبت شیلر
با بیان همه ارقام بر حسب قدرت خرید یک تاریخ مشترک:
نسبت شیلر = قیمت جاری ÷ میانگین سود سالانه تعدیلشده بابت تورم در ۱۰ سال گذشته
برای محاسبه در سطح بازار، دادههای قیمت و سود باید از نظر ترکیب شرکتها، وزندهی و تعدیلات با یکدیگر سازگار باشند.
تعدیل سود بابت تورم یعنی چه؟
فرض کنید سود هر سهم در یکی از سالهای گذشته ۱۰۰ واحد بوده است. اگر شاخص قیمت مصرفکننده از آن زمان تا تاریخ مبنا سه برابر شده باشد، سود آن سال بر حسب قدرت خرید تاریخ مبنا برابر با ۳۰۰ واحد خواهد بود.
رابطه ساده چنین است:
سود تعدیلشده سال گذشته = سود اسمی آن سال × نسبت شاخص قیمت تاریخ مبنا به شاخص قیمت همان سال
سپس میانگین سودهای تعدیلشده ۱۰ سال محاسبه میشود.
میانگینگرفتن از سودهای اسمی ۱۰ سال گذشته، بدون تعدیل تورم، نسبت شیلر استاندارد تولید نمیکند.
تفاوت نسبت شیلر با نسبت P/E چیست؟
در پاسخ به سؤال «نسبت P/E چیست؟» معمولاً گفته میشود قیمت سهم بر سود هر سهم تقسیم میشود. تفاوت اصلی نسخههای مختلف این نسبت، در سودی است که مبنا قرار میگیرد.
| معیار | سود مورد استفاده | محدودیت مهم |
|---|---|---|
| P/E گذشتهنگر | معمولاً سود تحققیافته ۱۲ ماه اخیر | تأثیرپذیری از سود غیرعادی یا شرایط موقت |
| P/E آیندهنگر | سود پیشبینیشده دوره آینده | وابستگی به دقت پیشبینی تحلیلگر |
| نسبت شیلر یا CAPE | میانگین سود واقعی ۱۰ سال گذشته | اتکا به گذشته و حساسیت به تغییر ساختار کسبوکار |
هیچکدام از این نسبتها در همه شرایط بر دیگری برتری مطلق ندارند. هرکدام به پرسش متفاوتی پاسخ میدهند.
مثال عددی: چرا P/E پایین همیشه نشانه ارزندگی نیست؟
فرض کنید اطلاعات یک شرکت فرضی چنین باشد:
- قیمت هر سهم: ۳٬۰۰۰ تومان؛
- سود ۱۲ ماه اخیر: ۶۰۰ تومان؛
- میانگین سود ۱۰ سال گذشته پس از تعدیل تورم: ۲۰۰ تومان.
در نتیجه:
P/E گذشتهنگر = ۳٬۰۰۰ ÷ ۶۰۰ = ۵
نسبت شیلر = ۳٬۰۰۰ ÷ ۲۰۰ = ۱۵
P/E برابر با ۵ ممکن است در نگاه اول جذاب به نظر برسد. اما اختلاف آن با نسبت شیلر نشان میدهد سود اخیر، بالاتر از میانگین واقعی بلندمدت بوده است.
اکنون باید بررسی کنیم:
- آیا شرکت در اوج چرخه سودآوری قرار دارد؟
- آیا سود اخیر حاصل یک اتفاق غیرتکراری است؟
- آیا ظرفیت تولید یا مدل کسبوکار واقعاً تغییر کرده است؟
- آیا سودهای قدیمی هنوز نماینده مناسبی برای وضعیت امروز هستند؟
اگر جهش سود موقت باشد، P/E پایین میتواند گمراهکننده باشد. اگر شرکت تغییر ساختاری پایداری کرده باشد، میانگین گذشته نیز ممکن است ظرفیت فعلی آن را کمتر از واقع نشان دهد.
این مثال برای توضیح سازوکار نسبت است؛ استفاده از CAPE برای یک شرکت منفرد، بهویژه پس از تغییرات بزرگ ساختاری، نیازمند احتیاط بیشتری است.
نسبت شیلر چه چیزی درباره آینده بورس میگوید؟
کاربرد مهم CAPE، کمک به ارزیابی انتظارات بازده در افق بلندمدت است؛ نه پیشبینی جهت بازار در هفته یا ماه آینده.
در پژوهشهای تاریخی بازار آمریکا، سطوح بالاتر CAPE با بازده واقعی پایینتر در دورههای بلندمدت بعدی ارتباط داشتهاند. بااینحال، این رابطه:
- قطعی و بدون استثنا نیست؛
- زمان شروع افت بازار را تعیین نمیکند؛
- بدون بررسی قابلتعمیم به همه کشورها نیست؛
- جایگزین تحلیل نرخ بهره و رشد اقتصادی نمیشود.
مقاله پژوهشی بانک فدرال رزرو سانفرانسیسکو نیز ضمن بررسی این رابطه، بر نقش متغیرهای اقتصاد کلان در تفسیر سطح CAPE تأکید میکند.
بنابراین، نسبت شیلر بالا بیشتر میتواند به ما بگوید در انتظار بازده بلندمدت محتاطتر باشیم؛ نه اینکه حتماً فردا بازار سقوط میکند.
محدودیتهای نسبت شیلر در بورس ایران
کیفیت و پیوستگی دادههای ۱۰ ساله
برای محاسبه معتبر، باید سودهای تاریخی، تغییر تعداد سهام، افزایش سرمایهها و سایر تعدیلات درست لحاظ شوند.
در سطح بازار، ورود شرکتهای جدید، خروج شرکتها و تغییر ترکیب صنایع نیز مهم است. میانگین ساده P/E شرکتها یا تقسیم یک شاخص نامتناسب بر مجموع سودها، الزاماً CAPE بازار نیست.
همچنین، نمیتوان سطح شاخص کلِ بازده نقدی و قیمت را بدون تعدیلات لازم، بهجای شاخص قیمت در فرمول استاندارد قرار داد.
تغییر ساختار شرکتها
ادغام، واگذاری دارایی، طرح توسعه بزرگ یا تغییر محصول میتواند ارتباط سودهای قدیمی با ظرفیت فعلی شرکت را ضعیف کند.
در چنین شرایطی، باید در کنار سابقه سود، سودآوری عادیشده و چشمانداز آینده را نیز بررسی کرد.
تورم و سود حسابداری
تعدیل سود گذشته با شاخص قیمت، بخشی از مشکل مقایسه قدرت خرید را حل میکند؛ اما همه آثار تورم بر حسابداری را از بین نمیبرد.
برای مثال، استهلاک داراییهای قدیمی، سود ناشی از موجودی کالا یا نیاز به جایگزینی تجهیزات ممکن است باعث فاصله سود حسابداری با توان اقتصادی واقعی شود.
تغییرات مقررات و سیاستگذاری
نرخ خوراک، تعرفه انرژی، قیمتگذاری، مالیات و محدودیتهای تجاری میتوانند سطح سودآوری یک صنعت را تغییر دهند. اگر قواعد فعالیت عوض شده باشد، میانگین ۱۰ سال گذشته بهتنهایی راهنمای کافی نیست.
مقایسه شاخص بافت و نسبت شیلر
| موضوع | شاخص بافت | نسبت شیلر |
|---|---|---|
| پرسش اصلی | ارزش بازار نسبت به اندازه اقتصاد چقدر است؟ | قیمت نسبت به سود واقعی میانگین بلندمدت چقدر است؟ |
| مبنای مقایسه | GDP اسمی | سود تعدیلشده بابت تورم |
| کاربرد اصلی | ارزیابی کلی سطح ارزشگذاری بازار | بررسی ارزشگذاری نسبت به سود هموارشده |
| محدودیت مهم | تفاوت دامنه بازار سهام با اقتصاد | تغییر ساختار سودآوری و اتکا به گذشته |
| سیگنال دقیق خرید و فروش؟ | خیر | خیر |
| جایگزین ارزشگذاری یک سهم؟ | خیر | خیر |
این دو معیار مکملاند، اما موافقت آنها نیز به معنی اثبات قطعی ارزندگی یا حباب نیست. ممکن است هر دو تحتتأثیر فرضها یا تغییرات ساختاری مشابه قرار گرفته باشند.
چرا نباید فقط با این دو شاخص درباره بورس تصمیم گرفت؟
۱. ارزشگذاری با زمانبندی بازار فرق دارد
ممکن است بازاری گران به نظر برسد، اما مدتی طولانی گران بماند. بازار ارزان نیز ممکن است به دلیل ریسکهای اقتصادی یا کاهش سودآوری، ارزانتر شود.
پس پاسخ به سؤال «بورس چقدر گران است؟» با پاسخ به سؤال «بهترین زمان خرید سهام چه زمانی است؟» یکسان نیست.
۲. میانگین بازار، وضعیت تکتک سهمها نیست
در بازاری با ارزشگذاری بالا، ممکن است شرکتهایی با قیمت مناسب پیدا شوند. در بازاری با نسبتهای پایین نیز ممکن است بعضی سهمها بسیار گران باشند.
برای محاسبه ارزش ذاتی سهام باید جریان نقد، کیفیت داراییها، بدهیها، رشد و ریسک همان شرکت بررسی شود.
۳. نرخ بهره و بازده مورد انتظار اهمیت دارند
ارزش یک دارایی به منافع آینده و نرخ تنزیل آنها وابسته است. تغییر نرخ بهره واقعی، صرف ریسک و انتظارات رشد میتواند سطح قابلدفاع نسبتهای ارزشگذاری را تغییر دهد.
از طرف دیگر، مقایسه مستقیم معکوس P/E با نرخ سود بانکی نیز کافی نیست؛ زیرا سود شرکت تضمینشده نیست، لزوماً کامل تقسیم نمیشود و میتواند رشد یا کاهش یابد.
۴. نسبت پایین ممکن است بازتاب ریسک بالا باشد
ارزانبودن ظاهری گاهی نتیجه بدهی سنگین، افت مزیت رقابتی، سود غیرقابلتکرار یا ضعف نقدشوندگی است. این همان جایی است که سرمایهگذار ممکن است گرفتار تله ارزشی شود.
۵. رشد اسمی با رشد واقعی ثروت فرق دارد
در اقتصاد تورمی، بالا رفتن قیمت سهام لزوماً به معنی افزایش قدرت خرید سرمایهگذار نیست. ارزیابی عملکرد باید تورم، سود نقدی، هزینهها و افق زمانی را هم در نظر بگیرد.
نتیجه کاربردی: شاخص بافت و نسبت شیلر باید کیفیت پرسشهای ما را بهتر کنند؛ نه اینکه جای قضاوت تحلیلی را بگیرند.
از شناخت نسبتها تا تصمیمگیری مبتنی بر ارزش
دانستن فرمول شاخص بافت و نسبت شیلر شروع خوبی است؛ اما مهارت اصلی، اتصال این معیارها به اقتصاد کلان، صورتهای مالی و ارزشگذاری شرکتهاست.
در دوره جامع سرمایهگذاری ارزشی فرصت امروز، طبق سرفصلهای اعلامشده، علاوه بر تحلیل کاربردی صورتهای مالی و مدلهای ارزشگذاری، چرخههای کلان و شاخصهای بافت و شیلر نیز در بخش سرمایهگذاری ارزشی در عمل بررسی میشوند.
مشاهده سرفصلها و ثبتنام دوره جامع سرمایهگذاری ارزشی ←
چارچوب عملی استفاده از شاخص بافت و شیلر در تحلیل بورس
گام اول: تعریف داده را مشخص کنید
قبل از تفسیر هر عدد بپرسید:
- ارزش کدام بازارها و شرکتها محاسبه شده است؟
- GDP مربوط به چه سال یا دورهای است؟
- واحد پول و مبنای قیمتها یکسان است؟
- CAPE با چه روش تعدیل تورم و چه ترکیب شرکتی ساخته شده است؟
- دادهها در تاریخ تصمیم واقعاً در دسترس بودهاند؟
عدد بدون روش محاسبه روشن، مبنای مناسبی برای سرمایهگذاری نیست.
گام دوم: گذشته همان بازار را بررسی کنید
نسبت جاری را با تاریخچه همگن بازار مقایسه کنید. اگر ترکیب بازار، مقررات یا روش محاسبه تغییر کرده، مقایسه را با احتیاط انجام دهید.
گام سوم: شرایط اقتصاد کلان را کنار نسبتها بگذارید
تورم، نرخ بهره، نرخ ارز مؤثر بر شرکتها، وضعیت تقاضا و چرخه قیمت کالاها میتوانند بر سودآوری و ارزشگذاری اثر بگذارند.
گام چهارم: از بازار به صنعت و شرکت برسید
پس از ارزیابی کلی بورس، سراغ تحلیل بنیادی بروید:
- حاشیه سود شرکت پایدار است؟
- سود به وجه نقد تبدیل میشود؟
- بدهیها و سررسیدهای آن قابلمدیریتاند؟
- رشد فروش به چه میزان سرمایه در گردش نیاز دارد؟
- مزیت رقابتی شرکت چقدر دوام دارد؟
گام پنجم: چند سناریو و حاشیه امن بسازید
ارزش سهم را در سناریوهای پایه، محتاطانه و خوشبینانه بررسی کنید. سپس قیمت بازار را با بازه ارزش و ریسک خطای تحلیل مقایسه کنید.
حاشیه امن باید در برابر خطای برآورد ایجاد شود؛ نه اینکه از انتخاب خوشبینانهترین مفروضات به دست آید.
چکلیست قبل از خرید سهام بر اساس نسبتهای کلان
- منبع و روش محاسبه شاخص بافت مشخص است.
- ارزش بازار و GDP از نظر واحد پول و دوره زمانی سازگارند.
- پایینبودن نسبت را با ارزندگی قطعی اشتباه نگرفتهام.
- سودهای مورد استفاده در CAPE بابت تورم تعدیل شدهاند.
- تغییر ساختار بازار و شرکتها بررسی شده است.
- نرخ بهره و ریسکهای اقتصادی در تحلیل حضور دارند.
- وضعیت شرکت را مستقل از میانگین بازار تحلیل کردهام.
- سناریوی نامساعد و حاشیه امن را در نظر گرفتهام.
- تصمیم به یک نسبت یا یک تیتر خبری وابسته نیست.
جمعبندی: این دو شاخص، نقطه شروع تحلیلاند؛ نه پایان آن
شاخص بافت، ارزش بازار سهام را در مقایسه با اندازه اقتصاد میسنجد. نسبت شیلر نیز قیمت را با سود واقعی میانگین بلندمدت مقایسه میکند.
هر دو برای ایجاد نگاه کلان مفیدند؛ اما هیچکدام بهتنهایی نمیتوانند:
- حباب بورس را با قطعیت اثبات کنند؛
- زمان دقیق ورود و خروج را نشان دهند؛
- ارزش واقعی یک شرکت را تعیین کنند؛
- سودآوری سرمایهگذاری را تضمین کنند.
در بورس ایران، استفاده درست از این معیارها به توجه بیشتر به تورم، ساختار صنایع، کیفیت سود و سازگاری دادهها نیاز دارد.
سرمایهگذاری ارزشی از پیدا کردن یک نسبت پایین آغاز نمیشود؛ از فهمیدن منبع سود، دوام آن و قیمتی که برایش میپردازیم آغاز میشود.
برای یادگیری این چارچوب، قدم بعدی را بردارید
اگر میخواهید تحلیل بورس را از دنبالکردن عددها و توصیههای پراکنده به یک چارچوب منسجم تبدیل کنید، دوره جامع سرمایهگذاری ارزشی فرصت امروز را بررسی کنید.
بر اساس صفحه معرفی، این دوره آنلاین شامل ۴۰ ساعت آموزش، از سطح مبتدی تا حرفهای، بدون پیشنیاز و با پشتیبانی سهماهه مدرس است. مبانی مکتب وارن بافت، تحلیل صورتهای مالی، ارزشگذاری با مثال و اکسل و اجرای عملی سرمایهگذاری ارزشی از محورهای آن هستند.
- برای مشاهده جزئیات، دریافت مشاوره و ثبتنام دوره جامع سرمایهگذاری ارزشی کلیک کنید
- بانک فدرال رزرو سانفرانسیسکو: ارزشگذاری بازار سهام و اقتصاد کلان — پژوهش تاریخی درباره CAPE و نقش متغیرهای کلان؛ ارقام آن مربوط به زمان انتشار است، نه وضعیت فعلی بازار.
- دادههای رابرت شیلر در دانشگاه ییل — مرجع دادههای تاریخی قیمت، سود و نسبتهای مرتبط با بازار آمریکا.
- آموزش مفید: نسبت P/E و کاربرد آن در تحلیل سهام
- معرفی و سرفصلهای دوره جامع سرمایهگذاری ارزشی فرصت امروز

دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.