سود نقدی سهام بیشتر بهتر است؟ تحلیل سیاست تقسیم سود
سود نقدی بیشتر همیشه بهتر است؟ سیاست تقسیم سود از نگاه سرمایهگذار ارزشی
دو شرکت بورسی هرکدام به ازای هر سهم ۱٬۰۰۰ ریال سود ساختهاند. اولی ۸۰۰ ریال سود نقدی تقسیم میکند و دومی ۶۰۰ ریال. اگر فقط مبلغ سود مجمع را ببینید، انتخاب اولی منطقی به نظر میرسد. اما اگر قیمت سهم اول دو برابر سهم دوم باشد، همان سهمی که سود نقدی کمتری میدهد، نسبت به قیمت خرید بازده نقدی بیشتری دارد.
حتی این مقایسه هم برای تصمیم خرید کافی نیست. برای سرمایهگذار ارزشی، دو سؤال مهمتر وجود دارد: شرکت میتواند پرداخت سود را تکرار کند؟ و اگر بخشی از سود را نگه میدارد، با آن چه میکند؟
سود نقدی سهام یا DPS چیست و چه تفاوتی با EPS دارد؟
EPS یا سود هر سهم نشان میدهد شرکت در یک دوره به ازای هر سهم چقدر سود یا زیان شناسایی کرده است. DPS یا سود نقدی هر سهم مبلغی است که مجمع برای پرداخت نقدی به ازای هر سهم تصویب میکند. در بورس ایران، برای اطلاع از DPS قطعی باید مصوبهٔ مجمع عمومی عادی سالیانه را بخوانید؛ سود پیشنهادی هیئتمدیره لزوماً همان مبلغی نیست که مجمع تصویب میکند.
این تفاوت در تحلیل بنیادی اهمیت دارد: سود ثبتشده در صورت سود و زیان لزوماً به معنی ورود وجه نقد نیست. ممکن است شرکت فروش را ثبت کرده باشد اما هنوز پول آن را از مشتری نگرفته باشد. برای همین، EPS بالا بهتنهایی توان پرداخت سود نقدی را ثابت نمیکند.
محاسبهٔ بازده سود نقدی و نسبت تقسیم سود
برای مقایسهٔ سهام با سود نقدی بالا، دو نسبت را از هم جدا کنید. اولی سیاست شرکت را نشان میدهد؛ دومی بازده نقدی را نسبت به قیمت سهم میسنجد:
- نسبت تقسیم سود: سود نقدی مصوب هر سهم ÷ سود هر سهم × ۱۰۰
- بازده سود نقدی: سود نقدی هر سهم ÷ قیمت مبنای مقایسه × ۱۰۰
با همان دو شرکت فرضی، نتیجه به این صورت است:
| شاخص | شرکت الف | شرکت ب |
|---|---|---|
| سود هر سهم (EPS) | ۱٬۰۰۰ ریال | ۱٬۰۰۰ ریال |
| سود نقدی هر سهم (DPS) | ۸۰۰ ریال | ۶۰۰ ریال |
| قیمت مبنای مقایسه | ۸٬۰۰۰ ریال | ۴٬۰۰۰ ریال |
| نسبت تقسیم سود | ۸۰٪ | ۶۰٪ |
| بازده سود نقدی | ۱۰٪ | ۱۵٪ |
شرکت الف هم به ازای هر سهم بیشتر میپردازد و هم درصد بیشتری از سودش را تقسیم میکند؛ بااینحال، بازده نقدی شرکت ب نسبت به قیمت سهم بالاتر است. البته بازده ۱۵ درصدی بر اساس سود مصوب گذشته، وعدهٔ بازده سال آینده نیست. ممکن است قیمت سهم افت کرده باشد چون بازار انتظار دارد سود شرکت کاهش پیدا کند. پیش از اینکه بازده نقدی بالا را فرصت خرید بدانید، احتمال گرفتارشدن در تلهٔ ارزشی را بررسی کنید.
برای محاسبهٔ نسبت تقسیم سود، EPS و DPS را برای همان سال مالی و بر مبنای تعداد سهام قابلمقایسه بردارید. اگر تغییر سرمایه مقایسهٔ ارقام هر سهم را دشوار کرده، مبلغ کل سود نقدی مصوب را بر سود خالص سالانهٔ همان شرکت تقسیم کنید. اگر سود خالص صفر یا منفی باشد، تفسیر معمول این نسبت کارایی ندارد.
قیمت سهام بعد از تقسیم سود؛ چرا سود مجمع تمام بازده شما نیست؟
فرض کنید سهم شرکت الف را پیش از مجمع به قیمت ۸٬۰۰۰ ریال خریدهاید و ۸۰۰ ریال سود نقدی به شما تعلق میگیرد. با فرض پرداخت فوری و ثابتماندن سایر عوامل، قیمت نظری سهم پس از جداشدن حق دریافت سود، ۷٬۲۰۰ ریال است. شما ۸۰۰ ریال حق دریافت سود دارید، اما خریدار جدید سهم را بدون آن حق میخرد.
قیمت واقعی بازگشایی لزوماً ۷٬۲۰۰ ریال نیست و به عرضه و تقاضا و اطلاعات تازه بستگی دارد. اگر قیمت پایان دوره ۶٬۹۰۰ ریال باشد و تا آن زمان ۸۰۰ ریال سود را دریافت کرده باشید، مجموع ارزش سهم و وجه دریافتی ۷٬۷۰۰ ریال است. بنابراین بازده کل شما، پیش از کارمزد و با فرض نبود افزایش سرمایه، منفی ۳٫۷۵ درصد است؛ با وجود اینکه سود نقدی گرفتهاید.
برای محاسبهٔ بازده سهام در چنین دورهای، تغییر قیمت را با سود نقدی دریافتی جمع کنید و حاصل را بر قیمت خرید تقسیم کنید. اگر از قیمتی استفاده میکنید که قبلاً بابت سود نقدی تعدیل شده، همان سود را دوباره به بازده اضافه نکنید. زمان واریز هم مهم است: ۸۰۰ ریال امروز با ۸۰۰ ریال چند ماه بعد ارزش یکسانی ندارد.
سیاست تقسیم سود از نگاه سرمایهگذار ارزشی
سیاست تقسیم سود فقط تعیین یک درصد در مجمع نیست؛ نشان میدهد شرکت چگونه میان پرداخت نقدی به سهامداران، تأمین نیازهای کسبوکار و سرمایهگذاری برای آینده انتخاب میکند. آسوات داموداران در فصل سیاست تقسیم سود هم توان پرداخت و فرصتهای سرمایهگذاری شرکت را در کنار هم بررسی میکند.
چه زمانی تقسیم سود بیشتر منطقی است؟
شرکت بالغی را در نظر بگیرید که جریان نقدی باثبات دارد، برای حفظ تولید به سرمایهگذاری سنگین نیاز ندارد و پروژهٔ تازهای با بازده مناسب در دست اجرا ندارد. اگر پس از تأمین سرمایه در گردش، مخارج ضروری و تعهدات بدهی هنوز نقد مازاد دارد، تقسیم بیشتر سود میتواند از نگهداشتن آن برای طرحهای کمبازده بهتر باشد.
در مقابل، اگر شرکت برای تکرار DPS بالا ناچار باشد بدهی تازه بگیرد، دارایی بفروشد یا تعمیرات ضروری را عقب بیندازد، آن پرداخت را نباید نشانهٔ پایداری دانست. فروش یک دارایی مازاد ممکن است پرداختی یکباره را توجیه کند؛ مسئله این است که آن را به سالهای بعد تعمیم ندهید.
چه زمانی نگهداشت سود ارزش بیشتری میسازد؟
وقتی شرکت بتواند پول را در پروژهای به کار بگیرد که بازده مورد انتظار آن از هزینهٔ سرمایهٔ متناسب با ریسک پروژه بالاتر باشد. توسعهٔ یک خط تولید پربازده، رفع گلوگاه ظرفیت یا کاهش بدهی پرهزینه میتواند برای سهامدار مفیدتر از دریافت سود نقدی بیشتر باشد.
اما «اجرای طرح توسعه» بهتنهایی دلیل کافی نیست. بپرسید: پروژه چقدر سرمایه میخواهد، چه زمانی به جریان نقدی میرسد و مدیریت در اجرای طرحهای قبلی چه کارنامهای داشته است؟ همچنین، سود انباشته در صورت وضعیت مالی یک ماندهٔ حسابداری است، نه یک حساب بانکی جداگانه. ممکن است منابع متناظر با آن در موجودی کالا، مطالبات یا داراییهای ثابت به کار رفته باشد.
چگونه سود مجمع و پایداری آن را در کدال بررسی کنیم؟
برای بررسی عملی یک نماد در سامانهٔ کدال، از این سه گزارش شروع کنید:
- تصمیمات مجمع عمومی عادی سالیانه: «سود نقدی هر سهم» را برای سال مالی موردنظر پیدا کنید. سپس نسبت تقسیم سود را در چند سال مقایسه کنید تا ببینید رقم امسال بخشی از یک رویهٔ پایدار است یا استثنا. در تحلیل هلدینگها، سود تلفیقی گروه را جایگزین سود شرکت اصلی نکنید؛ تفاوت صورتهای مالی تلفیقی و جداگانه در همین مقایسه مهم است.
- زمانبندی پرداخت سود: برای اطلاع از زمان واریز سود مجمع و نحوهٔ دریافت آن، آخرین اطلاعیه و اصلاحیهٔ احتمالی همان نماد را بخوانید. مبلغ مصوب با تاریخ واریز یکی نیست. در روال معمول، سود مجمع به دارندگان سهم در زمان برگزاری مجمع تعلق میگیرد، نه به کسی که بعد از مجمع سهم را میخرد. راهنمای دریافت سود سهام این تفاوت را توضیح میدهد.
- صورت جریانهای نقدی و گزارش فعالیت هیئتمدیره: بررسی کنید آیا عملیات شرکت پس از مخارج ضروری و با درنظرگرفتن تعهدات بدهی، نقد کافی برای پشتیبانی از پرداختها ایجاد میکند. اگر سود حسابداری بالا رفته اما پول در مطالبات و موجودی کالا مانده، بهجای اتکا به DPS امسال، کیفیت و تکرارپذیری سود شرکت را دقیقتر بسنجید.
جمعبندی: قبل از خرید، فقط نپرسید «چقدر سود میدهد؟»
سود نقدی بیشتر زمانی مزیت است که شرکت بتواند آن را از نقد مازاد بپردازد، بدون اینکه به سلامت مالی یا فرصتهای ارزشآفرین خود آسیب بزند. تقسیم سود کمتر هم فقط وقتی مزیت دارد که مدیریت بتواند پول باقیمانده را با بازده مناسب به کار بگیرد. در هر دو حالت، قیمت خرید تعیین میکند که یک کسبوکار خوب، سرمایهگذاری خوبی هم هست یا نه.
از خواندن مصوبهٔ مجمع تا ارزشگذاری سهم
اگر میخواهید از مقایسهٔ EPS و DPS فراتر بروید، در دورهٔ جامع سرمایهگذاری ارزشی فرصت امروز یاد میگیرید صورتهای مالی و جریانهای نقدی شرکت را تحلیل کنید و نتیجه را با مثالهای کاربردی و اکسل در ارزشگذاری سهم به کار ببرید. دوره ۴۰ ساعت، آنلاین و بدون پیشنیاز است و سه ماه پشتیبانی با مدرس و امکان پرداخت اقساطی دارد.
مشاهدهٔ سرفصلها و شرایط ثبتنام دورهٔ جامع سرمایهگذاری ارزشی

دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.